سابقه و هدف: تغييرات استخواني يکي از عوارض بيماري بتاتالاسمي ماژور است که هنوز دليل آن مشخص نمي‌باشد. تنها در چندين گزارش متابوليسم مواد معدني استخواني و هورمون پاراتيروييد (PTH) در اين بيماران مورد بررسي قرار گرفته است، با در نظر گرفتن اين نکته که تعداد بيماران تالاسمي ماژور در منطقه کرمان زياد مي‌باشند، در اين پژوهش به بررسي عوامل مؤثر در متابوليسم استخواني شامل هورمون پاراتيروييد، کلسيم يونيزه، فسفر معدني، و آنزيم فسفاتاز قليايي اين بيماران در گروه‌هاي سني مختلف پرداختيم.

مواد وروش‌ها: در يک مطالعه مقطعي، از 200 بيمار که جهت دريافت خون به درمانگاه تالاسمي كرمان مراجعه ‌نمودند، مقدار5 ميلي ليتر خون گرفته شد. بيماران به پنج گروه سني (کمتر يا مساوي 2 سال، 7-3، 12-8، 16-13 و 24-17 ساله (تقسيم شدند، و نتايج آنان با نتايج 83 فرد سالم مقايسه گرديد. به علاوه، پرسش‌نامه‌ايي براي تمام بيماران و گروه کنترل که شامل اطلاعاتي از قبيل ميزان قد، وزن و علايم کمبود کلسيم بود، توسط پزشک تکميل گرديد. براي بررسي آماري قد و وزن، بيماران به 24گروه بر اساس سن آنان تقسيم گرديدند.

يافته‌ها: نتايج آماري نشان داد که غلظت سرمي PTH و کلسيم يونيزه گروه‌هاي بيمار در مقايسه با گروه‌هاي کنترل کاهش يافته (p<0.001)، در صورتي که غلظت سرمي فسفر معدني آنان افزايش نشان ‌داد (p<0.01). به علاوه، آنزيم فسفاتاز قليايي بيماران تنها در گروه کودکان کمتر يا مساوي دو سال، به طور معني‌داري بيشتر از گروه کنترل مي‌باشد (p<0.05)، و در ديگر گروه‌ها تفاوت‌ها معني‌دار نبود. علايم کمبود کلسيم شامل احساس خارش در عضلات در 28 %، گرفتگي عضلات در 7%، و تشنج در 5/7 % بيماران مشاهده گرديد. مقايسه آماري قد و وزن بيماران و گروه‌هاي کنترل نشان داد که تنها بيماران زير يک سال داراي قد و وزن طبيعي بودند و قد و وزن ديگر بيماران در مقايسه با گروه‌هاي کنترل تفاوت معني‌داري نشان داد (p<0.05)، که با افزايش سن اين تفاوت‌ها واضح تر بودند (p<0.001).

نتيجه‌گيري: 5/89 % بيماران داراي فريتني بيشتر از 1500 نانوگرم در ميلي‌ليتر بوده، و 91% آن‌ها مصرف دسفرال‌آمين منظمي نداشتند، بنابراين مي‌توان نتيجه گرفت که عدم ترشح کافي PTH که به دنبال افزايش رسوب آهن در بافت‌ها پديدار مي‌گردد، دليل کاهش کلسيم يونيزه و افزايش فسفر اين بيماران مي‌باشد. و همين تغييرات مي‌تواند احتمالا يكي از علل كوتاهي قد و كاهش وزن بيماران مذكور باشد