زمينه و هدف: سندرم روده تحريک پذير (Irritable Bowel Syndrome) که با درد مزمن شکمي و تغييرات در اجابت مزاج در غياب هر گونه علت ارگانيک مشخص مي شود، از شايع ترين بيماري هاي گوارشي است که تشخيص داده مي شود. سندرم روده تحريک پذير هر دو جنس را در هر سني درگير مي کند. تشخيص اين بيماري در بيماران جوانتر و زنان، بيشتر صورت مي گيرد. در پاتوفيزيولوژي سندرم روده تحريک پذير، فاکتورهاي ارثي، محيطي، احشايي، رواني، استرس هاي هيجاني و به ميزان کمتر، فاکتورهاي مغزي و هورمون ها، مطرح شده اند. فاکتور آزاد کننده کورتيکوتروپين (CRF) با استرس رابطه اي قوي دارد. اين فاکتور در توليد هورمون هاي متعدد استروئيدي از جمله تستوسترون نقش دارد. در جريان استرس، افزايش ميزان فاکتور آزاد کننده کورتيکوتروپين و نيز افزايش فعاليت گيرنده هاي آن ديده شده که مي تواند سبب برخي اختلالات گوارشي از جمله سندرم روده تحريک پذير شود.
روش بررسي: اين مطالعه مقطعي در فاصله دي ماه 1388 تا خرداد 1389 بر روي 32 مرد مبتلا به سندرم روده تحريک پذير مراجعه کننده به مطب گوارش به عنوان گروه مورد و 23 مرد سالم غير مبتلا به سندرم روده تحريک پذير از کارکنان مرد مرکز آموزشي – درماني علي ابن ابيطالب به عنوان گروه شاهد انجام شد. سطح خوني تستوسترون به روش اليزا (Elisa) اندازه گيري شد. اطلاعات دموگرافيک و نيز سطح خوني تستوسترون افراد هر دو گروه با برنامه SPSS نسخه 15 تجزيه و تحليل و توسط آزمون T مقايسه گرديد.
يافته ها: سطح تستوسترون در گروه مورد 3.5±5.73 نانوگرم در دسي ليتر و در گروه کنترل 0.67±1.84 نانوگرم در دسي ليتر به دست آمد. در آزمون مستقل T-TEST، اين اختلاف از نظر آماري معني دار بود (P<0.05).
نتيجه گيري: تستوسترون ممکنست در پاتوژنز سندرم روده تحريک پذير نقش داشته باشد. مطالعات بيشتري لازم است تا پاتوژنز اين بيماري و نقش هورمون تستوسترون را بررسي کند.
كليد واژه: سندرم روده تحريک پذير، تستوسترون، فاکتور آزاد کننده کورتيکوتروپين، استرس